5 redenen waarom je een muziekstuk moet analyseren

Muziektheorie | 3 oktober 2020 | Roy Harmanus | Leestijd: 6 minuten
muziekanalyse musical analysis

Gek genoeg is niet iedere muzikant of muziekliefhebber fan van muziekanalyse. Hoe dan?

“Allemaal veel té theoretisch. Té droog. Je zou muziek moeten voelen, niet doordenken.” Of iets in die trant.

Zoals E. B. Whites over humor zegt:

“Explaining a joke is like dissecting a frog. You understand it better but the frog dies in the process.”

– E. B. Whites

Als muzikant begrijp ik dat absoluut niet.

Ik kan legio redenen noemen waarom muziekanalyse belangrijk is. Onmisbaar is. Bovenal bijdraagt aan de muziekbeleving en uitvoering!

In dit blog noem ik er slechts vijf.

Ik begin met twee praktische maar wel belangrijke redenen voor mensen die geschreven muziek uitvoeren. Daarna duik ik meer de diepte in.

1. Muziekanalyse is goed voor het onthouden van muziek

Je onthoudt het stuk beter. Vooral doordat je veel willekeurige noten van een kapstok voorziet. Dat noemen we chunking. ‘Uit het hoofd spelen’ wordt ook makkelijker. Dat alleen is al reden genoeg voor de noodzaak van muziekanalyse.

Want vergis je niet: door muziek uit het hoofd te spelen heb je aandacht voor belangrijkere dingen. Het overbrengen van je boodschap bijvoorbeeld.

Je hoeft daarnaast geen blaadjes meer om te slaan. En je vermindert ook nog eens podiumstress.

Win-win!

2. Muziekanalyse is handig om je fouten te kunnen corrigeren

Ken je de onderliggende structuur van een stuk? Dan kan je veel makkelijker improviseren wanneer iets fout gaat.

Je weet wat de onderliggende toonsoorten, toonladders, akkoorden en melodische wendingen van het stuk zijn. Iets soortgelijks als het oorspronkelijke stuk improviseren wordt een eitje. En het publiek heeft het vaak niet eens door. Zelfs bij klassieke muziekstukken die ze al honderden keren hebben gehoord! Handig toch?

Maar deze meer praktische redenen raken voor mij nog niet de diepte van muziekanalyse.

Welke dan wel?

3. Muziekanalyse geeft je een beter begrip van de componist en het stuk

Ik heb een fascinatie voor muziekanalyse. Waarom?

Je komt zo weer ietsjes dichter in de buurt van de voeten van de grote meesters. Je ontdekt de grotere samenhang tussen alle losse delen van het stuk. Hoe de puzzelstukjes in elkaar passen. Je begrijpt het stuk op een niveau zoals de componist dat misschien deed.

Je kruipt in de huid van de componist. Zoals acteurs dat doen met method acting. Die leven zichzelf helemaal in. Ze kijken, denken en spreken als het personage. Of zoals imitatoren anderen imiteren. Dat vereist in hun werk een grondig analyse van menselijk denken en gedrag.

Zo ook in de muziek.

Muziekanalyse geeft je een dieper inzicht in de componist. Bijvoorbeeld in zijn of haar muziekstijl. Manier van schrijven. Van verwerken. Van emoties overbrengen. 

Neem klassieke muziekanalyse.

Na een analyse begrijp je de pianosonates of symfonieën van Mozart, Beethoven of Rachmaninov zoals deze componisten dat zelf bij hun stukken deden. Alsof jij zelf het stuk hebt geschreven. Je ontdekt hun ‘taal’. Hun muzikale grapjes. Hun frustraties.

Vergelijk hun werk met de minder bekende tijdgenoten en je begrijpt direct waarom hun ideeën zo revolutionair waren. Waarom het label ‘geniaal’ terecht is. Je krijgt een inkijk in hoe de grootmeesters denken en te werk gaan.

Hoe fascinerend is dat?

En wie weet, soms zie je meer structuren dan de componisten zelf in hun eigen werk zien. Muzikanten componeren namelijk ook op basis van hun intuïtie. Ze zijn zich niet altijd bewust van elk onderliggend patroon in hun eigen muziek.

En bovenal: een zorgvuldige muziekanalyse van een klassiek stuk is nodig voor een weloverwogen en gebalanceerde interpretatie. Een interpretatie gebaseerd op kennis. Én die de bedoeling van de componist (naast die van jezelf) probeert te respecteren.

Hoe kan je anders in de buurt komen van hoe de componist zijn stuk heeft bedoeld? Als je geen idee hebt van waar frases (muzikale zinnen) beginnen en eindigen. Wat een mazurka, fuga of sonatevorm is. Waar een modulatie (verandering van toonsoort) plaats vindt. Of een climax.

“I’m irritated by artists who believe themselves to be more important than the work or at least than the composer.”

– Arnold Schönberg

Uiteraard is dit alles een ‘benadering’ van de componist. Van wat de componist ‘zou bedoelen’. Onfeilbare zekerheden kent de muziekinterpretatie niet echt. Toch kan je door gedegen kennis de kloof tussen jou en de componist op zijn minst kleiner maken.

En Beethovens voeten aanraken is al heel wat!

4. Muziekanalyse brengt een muziekstuk tot leven

Sommigen zien een notenstuk van Beethoven als een papiertje met mooie maar willekeurige noten erop.

Zonde!

Een muziekstuk is immers een verhaal dat een componist jou wil vertellen. Een sonate van Beethoven is zijn testament aan jou. Door zijn stukken te begrijpen ben je als het ware in ‘gesprek’ met Beethoven zelf!

Je begrijpt het verhaal van het stuk. Je doorleeft het stuk. Je ziet de grotere verbanden. De diepere boodschappen die je bij een eerste keer luisteren grotendeels ontgaat.

Een muziekstuk gaat veel meer betekenis krijgen. De muziek gaat voor je ‘leven’ op een manier zoals dat voorheen niet het geval was. En dát is een heerlijke ervaring.

Wil je dat ook ervaren?

Dirigent Ben Zander kan je dat als geen ander laten voelen. Bekijk zijn grappige en inspirerende TED-presentatie. Hij laat je compleet anders luisteren naar een prelude van Chopin!

5. Muziekanalyse geeft je inzicht in hoe muziek ‘werkt’

Als je vaak genoeg stukken hebt geanalyseerd krijg je ook een intuïtief inzicht of kennis van wat wel en niet binnen een bepaald genre werkt. Hoe bepaalde muzieknoten en patronen bepaalde emoties oproepen.

Filmmuziekcomponisten weten dat uiteraard als geen ander.

Ze weten precies met welke combinatie van strijkers, pianotonen en akkoorden ze het emotionele effect van een dramatische scène kunnen versterken. Hoe ze de juiste snaar kunnen raken.

Luister maar eens naar de grootmeesters: John Williams met ‘Jurassic Park’ of hoe Hans Zimmer in het stuk ‘Time’ met een paar tonen de hele sfeer bepaalt.

Luister eens naar hoe Harry Gregson-Williams uitlegt hoe hij tot de filmscore van Mulan kwam. Of naar Thomas Newman over ‘Wall-E’.

Een ruime analyse-ervaring helpt je ook bij het schrijven van je eigen stukken. Je leert immers de tools van de grootmeesters. Tools om een boodschap succesvol over te brengen aan het publiek.

Youtube pianist Nahre Sol is een goed voorbeeld van wat je met muziek kan doen als je analytisch inzicht hebt.

Ze improviseert in verschillende klassieke stijlen. Van Mozart tot Chopin en Rachmaninov. Zij doet dit op een te gekke wijze met ‘Mieke heeft een lammetje’:

Je kan met gedegen analysekennis van muziekstijlen ook leuke combi’s maken tussen componisten, genres en stukken.

Pianist en cabaretier Hans Liberg doet dat altijd zeer goed.

Liberg verandert akkoordenschema’s en melodieën van Mozart met het grootste gemak naar een boogiewoogie. Een aria van Rossini verandert hij in EDM. Van Beethoven maakt hij een blues. Van Chopin een bossa nova.

Dit kan je alleen doen als je een zeer goed inzicht hebt in de onderliggende muzikale structuren. En dát bereik je zeker via een zorgvuldige muziekanalyse.

Check ook de band The Axis of Awesome die op dezelfde 4 akkoorden tientallen popsongs zingen. Wat zij doorhebben is dat muzikanten vaak dezelfde onderliggende akkoordenschema’s gebruiken. Iets wat je via muziekanalyse van de akkoorden van popsongs direct doorhebt.

Het zijn dit soort ervaringen waardoor muziek mij mateloos fascineert.

Conclusie: Is muziekanalyse helemaal hét?

Helaas! Uiteraard heb je veel meer informatie nodig dan alleen muziekanalysegegevens.

Data zonder context is lastig te interpreteren. En zonder context is de kans groter dat je vooral je eigen aannames in je analyses ontdekt.

In de woorden van tekstwetenschapper Ben Witherington III:

“A text without a context, is just a pretext for whatever you want it to mean.”

– Ben Witherington III

Je moet dus ook kennis hebben van de historische periode waarin componisten leven. Van de tijdgeest. Een componist of muzikant is altijd deels een product van zijn of haar tijd.

Dus wat waren de heersende idealen, normen en waarden? Hoe gaan de componisten hier wel of niet tegen in? Aan wie dragen ze hun stuk op? Voor welk publiek schrijven ze? En met welk doel?

En op wat voor instrumenten schreven zij hun muziek? Het maakt immers wat uit als je een klavecimbelstuk op de moderne piano gaat spelen.

Maar ook: wie waren hun influencers? Een componist of muzikant is ook altijd deels een product van zijn of haar voorgangers.

Wil je Mozarts 41ste symfonie ‘Jupiter’ begrijpen, dan moet je wat over Bach weten. In het 4e deel introduceert Mozart een ‘fuga’ à la Bach! Dit gaat gehéél tegen zijn tijd in. Dus zonder Bach geen Mozart.

Maar ook als je Sting wilt begrijpen. Stings melodieën zijn erg beïnvloed door de muziek van Bach. Zonder Bach dus ook geen Sting.

Wil je het nummer ‘Memories’ van Maroon 5 begrijpen? Check dan ‘Canon in D’ van de klassieke componist Johann Pachelbel. Yep, die gast uit de 17de eeuw! Op zijn stuk is Memories gebaseerd.

Vind je die relatie tussen klassiek en popmuziek interessant? Check dit dan:

Een artiest is nooit zomaar uit de lucht komen vallen. Context is dus key!

Maar analyse-inzichten zijn in ieder geval onmisbaar wanneer je een muziekstuk en de componist vollediger wilt begrijpen. De eerste stappen tot meer begrip.

En misschien tot meer waardering?

Ik eindig met een oude wijze gedachte van Augustinus:

“Begrip en liefde gaan hand in hand. Door het begrijpen ga ik meer liefhebben en door het liefhebben ga ik meer begrijpen.”

– Augustinus

Weet je nu meer door dit blog?

Ik ben Roy Harmanus, pianist, pianodocent en componist. In mijn blogs deel ik gratis mijn kennis om je vooruit te helpen.

Weet je nu meer door mijn blog of heb je vragen? Geef dan een like, doe een share of plaats onderaan een reactie.

Zoek je een privé pianoles, een online pianocursus of muziektheorieles waarin muziekanalyse een grote rol speelt?

Dan help ik je graag verder!

Deze blogs wil je niet missen!

Wat betekent toonsoort in de muziek?

Muzikanten zeggen wel eens: "We spelen in de toonsoort C" of "kunnen we het stuk niet een toontje hoger spelen?" Wat bedoelen ze met 'toonsoort'? Hoe weet je in welke 'toonsoort' een muziekstuk staat? En wat heb je eraan?

Wat betekent modulatie in de muziek?

Modulatie is een verandering van de toonsoort en de term valt onder muziektheorie. Er zijn drie soorten modulaties: diatonisch, chromatisch en enharmonisch. In dit blog leg ik je meer daarover uit.

Hoe kan ik je helpen?

Pianoles Online

  • Verschillende cursussen & niveaus
  • 10 weken lang persoonlijk support
  • Niet goed geld terug
  • In je eigen tijd & op je eigen locatie
  • Handige sheets & FAQ

“Het feit dat Roy is gestudeerd in de lichte en klassieke muziek maakt hem tot een zeer veelzijdige docent. Hij heeft veel theoretische kennis, en speelt zelf natuurlijk fantastisch.”

Nanny Kramers

Privé Pianoles

  • Persoonlijke aandacht en maatlessen
  • Verschillende genres: pop, jazz en klassiek
  • Verschillende richtingen: methode, noten en stukken
  • Antwoord op vragen buiten de les
  • Les op een topkwaliteit vleugel

“Hij let ook op kleine details en stimuleert je buiten de piano om muziek ook onderdeel te laten zijn van je dagelijks leven door te luisteren, je erin te verdiepen en het te voelen.”

Peter-Paul Kurstjens

Muziektheorie en solfège

  • 1-op-1 training solfège & theorie
  • Melodie-, harmonie- en ritmedictee’s
  • Voorbereiding toelatingsexamens
  • Gestructureerd lesplan op maat
  • Handige tools en ezelsbruggetjes

“Roy heeft me (als drummer!) uitstekend voorbereid voor het toelatingsexamen solfège aan het Rotterdams Conservatorium. Uiteindelijk behaalde ik een 8.8.”

Rens van den Akker
Lees meer over pianoles online
Lees meer over privé pianoles
Lees meer over muziektheorie & solfège

Pianoles Online

  • Verschillende cursussen & niveaus
  • 10 weken lang persoonlijk support
  • Niet goed geld terug
  • In je eigen tijd & op je eigen locatie
  • Handige sheets & FAQ

“Het feit dat Roy is gestudeerd in de lichte en klassieke muziek maakt hem tot een zeer veelzijdige docent. Hij heeft veel theoretische kennis, en speelt zelf natuurlijk fantastisch.”

Nanny Kramers
Lees meer over pianoles online

Privé Pianoles

  • Persoonlijke aandacht en maatlessen
  • Verschillende genres: pop, jazz en klassiek
  • Verschillende richtingen: methode, noten en stukken
  • Antwoord op vragen buiten de les
  • Les op een topkwaliteit vleugel

“Hij let ook op kleine details en stimuleert je buiten de piano om muziek ook onderdeel te laten zijn van je dagelijks leven door te luisteren, je erin te verdiepen en het te voelen.”

Peter-Paul Kurstjens
Lees meer over privé pianoles

Muziektheorie en solfège

  • 1-op-1 training solfège & theorie
  • Melodie-, harmonie- en ritmedictee’s
  • Voorbereiding toelatingsexamens
  • Gestructureerd lesplan op maat
  • Handige tools en ezelsbruggetjes

“Roy heeft me (als drummer!) uitstekend voorbereid voor het toelatingsexamen solfège aan het Rotterdams Conservatorium. Uiteindelijk behaalde ik een 8.8.”

Rens van den Akker
Lees meer over muziektheorie & solfège

Laat een reactie achter!

5 1 stem
Artikelbeoordeling