Jazz Piano en Jazz Akkoorden leren op piano: waar begin je?

Je vindt hier een plan van aanpak om jazz piano en jazz akkoorden te leren!

Ben je geïnteresseerd in jazz akkoorden en jazz piano? Of jazz improvisatie in het algemeen?

Wat zijn bijvoorbeeld Jazz akkoorden voor beginners en gevorderden? Wat betekent II-V-I progressie? Wat is een jazz akkoorden schema? Wat zijn jazz standards en Real Books? Wat zijn voicings en rhythm changes? Met welke simpele jazz liedjes begin je? Hoe oefen je die op piano? Hoe improviseer je in jazz? En waar begin je met luisteren naar de ‘top’ jazz pianisten?

Van A tot Z: met praktische handvatten help ik je op weg. Ik ben Roy Harmanus, pianist, pianoleraar en werkte als gastdocent aan het Fontysconservatorium.

Harmanus Music Wie ben ik

Waar begin je met jazz akkoorden en jazz piano?

‘Jazz’ is een ruim begrip. Wat is jazz? Jazz beslaat minstens een eeuw aan verschillende stijlen. Uiteenlopend van swing tot experimentele jazz. Van Oscar Peterson en Bill Evans tot Keith Jarrett, Brad Mehldau en Tigran Hamasyan. (Als je deze namen niet kent, zeker luisteren!)

Maar als je jazz piano wilt leren spelen, dan zijn drie vaardigheden zeker onmisbaar. Jazz akkoorden kunnen spelen, enige improvisatievaardigheden en jazz stijlkennis beheersen. Gelukkig valt dit te leren. Ieder op zijn niveau uiteraard.

Bovenal moet je veel luisteren naar verschillende jazz stijlen. Zo bouw je een referentiekader op waarbinnen je oefent. Het is niet te doen om jazz piano te spelen zonder veel naar jazz muziek te hebben geluisterd. Luisteren, luisteren en nog eens luisteren naar jazz. Dat is key!

Ik ga je hieronder voor elk gebied concrete tips geven.

Jazz akkoorden spelen op piano voor beginners

Wil je akkoorden begrijpen dan leer je altijd eerst toonladders. Die vormen de basis van akkoorden en toonsoorten. Akkoorden worden immers gebouwd op toonladders. Leer voor jazz minimaal de majeur, mineur, blues en middeleeuwse toonladders (modal scales).

Daarna begin je met algemene akkoordenkennis. Akkoorden bestaan uit 3 of meer verschillende tonen.

Ken drieklanken zoals majeur, mineur, verminderd en overmatig (resp. major, minor, diminished / dim. en augmented / aug.) en hun omkeringen. Dat betekent die tonen in allerlei volgordes kunnen spelen. Niet alleen c-e-g maar ook e-g-c en g-c-e.

Leer vervolgens vierklanken, dus septiem-akkoorden. Denk aan majeur-7, mineur-7, verminderd-7, dominant 7, enz. Ook weer in omkeringen en verschillende liggingen.

Vanuit vierklanken (septiem-akkoorden) ga je naar vijfklanken. Dat betekent dat je boven de septiem (7e toon) een none (9e toon) speelt. Dus de vierklank C-majeur-7 akkoord bestaat uit c + e + g + b. Als vijfklank wordt het: c + e + g + b + d. Je noteert dan C-majeur7/9. En dat doe je voor ieder septiem-akkoord!

Nu heb je een goede ‘basis’ om te beginnen aan jazz piano of jazz akkoorden! Ik geef dit als tip voor beginners. Maar al te vaak zie ik ook gevorderde pianisten die deze basis niet feilloos kennen. Dus op ieder niveau is dit aan te bevelen!

Majeur en mineur akkoord drieklank Harmanus Music

C-majeur en mineur drieklank

Majeur-7 en 7-9 akkoord Harmanus Music

C-majeur vierklank en vijfklank

Jazz progressies spelen op piano: II V I progression jazz piano

Vanuit de aangegeven basiskennis ga je II-V-I progressies spelen. Eerst alle basisakkoorden (drieklanken majeur en mineur) met een septiem erbij en daarna een none erbij. Iedereen in de jazz begint daarmee. Een progressie is een akkoordenschema. In dit geval een drie-akkoorden-schema. En de Romeinse cijfers staan voor akkoorden in een toonsoort. Dus II betekent het tweede akkoord in een toonsoort. V het vijfde akkoord, enz. Die Romeinse cijfers zijn onderdeel van de zogeheten “Nashville Number System” notatie.

In de toonsoort C-majeur speel je dus een D-mineur 7/9 akkoord (II), dan een G7/9 akkoord (V) en dan een C-majeur 7/9 akkoord (I).

Uitvoering: met je linkerhand speel je de grondtoon van het akkoord. Dus bij het Dm7/9 akkoord speel je de enkele toon d. Met je rechterhand speel je de overige tonen, dus f-a-c-e. En dat doe je bij ieder akkoord dat je speelt.

Een II-V-I progressie oefen je in verschillende toonsoorten. Hoe meer je kent, hoe beter. Probeer je zeer comfortabel te voelen in een toonsoort met deze akkoorden.

Als volgende stap kan je jouw akkoordenkennis toepassen in een jazz standard.

II V I progressie jazz piano Harmanus Music

Dm7/9 in een II V I progression

II V I progressie volledig jazz piano Harmanus Music

Volledige II V I progression in C

Jazz standards en het Real Book of Jazz voor Piano

Wat zijn jazz standards? En wat is het Real Book of Jazz? Standards zijn jazz liedjes die in de geschiedenis klassiekers dus standaard zijn geworden. Denk aan liedjes als Autumn Leaves, Blue Bossa en Stella By Starlight. Iemand heeft al die klassiekers in één boek gebundeld: het Real Book. Dus koop bij bol.com een Real Book en je hebt alle jazz klassiekers bij elkaar!

Deze standards worden vaak gespeeld door grote jazz artiesten maar ook tijdens open jam sessies. Als je op het podium met onbekende medemuzikanten jazz piano wilt spelen, dan komen die standards goed van pas.

Maar ook als je begint met jazz piano en akkoorden speel je standards. Dus koop het Real Book voor je collectie!

Je kan het Real Book ook deels online bekijken:

Bekijk het online Real Book!
Realbook Jazz Harmanus Music

Real Book of Jazz

Jazz akkoorden schema en changes: Turn Around en Rhythm Changes

Als je II-V-I progressies kent, kan je in principe al je eerste jazz akkoorden schema spelen. Dit korte schema komt bij vrijwel 70 % van de jazz standards voor. Dus het is raadzaam om dit jazz schema goed te kennen!

Vervolgens ga je naar grotere jazz akkoordenschema’s. Zo’n schema noem je ook wel changes, wat wijst op de ‘akkoordveranderingen’ in een lied. Sommige akkoordenschema’s van een lied zijn zó bekend of vaak gebruikt dat ze een zelfstandig schema zijn geworden.

Zo heb je de bekende Turn Around: I – VI – II – V – I. En de bekende Rhythm-changes is ook een goed voorbeeld. Uiteraard afkomstig van het lied I’ve Got Rhythm van George Gershwin. Dit schema kom je in veel jazz standards tegen: Anthropology, Boppin’a Riff, Bud’s Bibble, Celerity, Dexterity, The Flintstones, Oleo, Moose the Mooche, Rhythm-a-ning en meer.

Zo zijn er nog veel meer schema’s, changes en templates.

Rhythmn Changes I ve Got Rhythm Lead Sheet Standard Harmanus Music

Rhythm Changes Lead Sheet

Wat zijn simpele jazz liedjes voor piano spelen voor beginners?

Eenvoudige piano standards zijn niet alleen voor beginners. Ook gevorderden spelen ze. Als je nieuwe kennis aan het verwerken bent, gevorderde jazz akkoorden of jazz solo’s, dan wil je namelijk niet altijd een complexe standard. Zoals Giant Steps van John Coltrane. Erg leuk maar te moeilijk.

Kies eenvoudige jazz piano standards:

  1. Autumn Leaves
  2. Blue Bossa
  3. Misty
  4. Fly Me To The Moon
  5. Alone Together
  6. In The Wee Small Hours
  7. Blue in Green

Om maar wat te noemen!

Autumn Leaves E minor sheet Harmanus Music

Autumn Leaves (akkoorden Jazz Standard)

Fly Me To The Moon key A minor sheet Harmanus Music

Fly me to the moon (akkoorden Jazz Standard)

Hoe speel je jazz standards op piano?

Oké je kent nu wat basis jazz akkoorden, jazz akkoordenschema’s (progressions, changes) en standards om mee te beginnen. Hoe speel je die standards op de piano?

Je oefent een jazz standard op minstens vier manieren:

  1. RH: de melodie van het lied en LH: het akkoord. Zo laat je horen hoe het lied klinkt en kan je samen spelen met een bassist die de baspartij speelt. Ook kan je met je rechterhand improviseren als je dat zou willen.
  2. RH: akkoorden en LH: bas of ‘walking bass’ (lopende bas over de akkoorden). Nu kan je andere solo instrumenten of zangers en zangeressen die de melodie spelen begeleiden.
  3. RH: melodie en LH: de bas. Nu kan je jazz solo piano spelen en eventueel improviseren als je dat zou willen.
  4. RH: melodie met akkoorden en LH: de bas of pianoloopjes. Nu heb je alles in één!

Vanuit deze vier benaderingen kan je gaan uitbouwen. Naar specifieke technieken binnen jazz stijlen. Zoals Swing Jazz, Bebop, Ragtime, Bossa Nova, Latin Jazz of Contemporary Jazz.

Jazz piano en jazz akkoorden harmonieleer gevorderden

Na de basis akkoorden en jazz piano technieken is de volgende stap de meer gevorderde jazz akkoorden en voicings.

Bijvoorbeeld ‘Tritone Substition’ die je tegenkomt bij jazz pianisten als Duke Ellington en Bud Powell. De ‘Drop Two Voicings’ zoals ze voorkomen bij George Shearing en Red Garland. Of So What Voicings die Bill Evans bedacht op de plaat Kind of Blue van Miles Davis. En niet te vergeten de moderne voicings van Keith Jarret en Brad Mehldau. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Er is veel te leren wanneer je met jazz piano of jazz akkoorden bezig bent.

Deze akkoorden zijn ook erg gaaf voor mensen die geen professionele ambities hebben. Je hoeft ook niet veel techniek te hebben om ze te kunnen spelen.

Bekijk mijn Online Piano Cursus Jazz Piano en Akkoorden

Van akkoorden tot begeleiden & piano solo

Van easy jazz tot swing

Van Bud Powell en Bill Evans tot Keith Jarrett

Bekijk de online cursus Jazz Piano!

Jazz solo en jazz improvisatie: hoe improviseer je in jazz?

Allereerst dit: je hoeft niet per se te improviseren of te soleren. Je kan ook alleen akkoorden spelen met de melodieën van jazz standards. Easy jazz ballads of up tempo swing voor in de kroeg! Jazz improviseren met melodieën kan je overslaan als improvisatie niet jouw ding is. Dat terzijde.

Story-telling is key voor jazz improvisatie. Je moet namelijk leren hoe je een ‘verhaal’ vertelt met je solo. Dus hoe bouw je een solo op, hoe verwerk je een thema, hoe bouw je op naar een climax, enzovoorts. Hoe je dit precies doet is lastig uit te drukken in woorden. Je moet het in de praktijk ‘zien en horen’.

Maar ik kan je nu wel twee handvatten geven. Meestal heb je twee algemene invalshoeken voor improviseren: vanuit melodie gedacht of vanuit akkoorden gedacht.

Wat betekent jazz improviseren vanuit melodie?

Bij jazz improviseren vanuit de melodie neem je de melodie van het jazz lied als uitgangspunt. Of je eigen melodie. Op die melodie ga je variaties maken.

Pattern Improvisation

Je kan ook een kort motiefje als leidraad nemen. Die kan je zelf bedenken of die haal je uit de bestaande melodie. Dit noem je ‘pattern improvisation’. Vervolgens ga je daarmee improviseren.

Er zijn veel technieken voor het improviseren op een melodie: van omspelingstonen, cross-rhythms en leidtonen tot kreeftgang. Te veel om hier op te noemen.

Wat betekent jazz improviseren vanuit akkoorden?

Bij improviseren vanuit akkoorden neem je de jazz akkoorden van het lied als startpunt. De tonen van de akkoorden noem je target notes of doel tonen. Ze vormen de ruggengraat van je solo. Je kan die target notes bijvoorbeeld aanvullen met halve tonen eronder of erboven zogeheten leading tones of leidtonen. Deze invalshoek is onder meer gangbaar in Bebop Jazz van Charlie Parker, Bud Powell en Bill Evans.

Improviseren vanuit melodie en akkoorden zijn standaard benaderingen in jazz improvisatie. Of je nou piano of saxofoon speelt, ballads of swing.

Jazz theorie en stijlkennis

Als je improviseert, jazz akkoorden speelt, solo of begeleiding leert, dan is stijlkennis belangrijk.

Je moet weten wat de kenmerken zijn van de Swing Jazz, de Bebop Jazz, Bossa Nova Jazz, Latin Jazz, Free Jazz, Contemporary Jazz, enzovoorts. Zorg ervoor dat je niet alleen jazz theorie, piano akkoorden en improvisatietools leert. Verdiep je ook in de stijlen en ontleed ze. Leer de gangbare technieken, manieren van improviseren, type akkoorden, ritmische patronen, en ga zo maar door. Als je die kennis in je hoofd en oren hebt zitten, kom je sneller tot nieuwe ideeën.

Hoe werkt dat? Als je iets probeert te improviseren op piano, speel je meestal dingen die binnen je referentiekader liggen. Dus als je veel naar Bebop luistert is de kans groot dat jouw solo ook à la Bebop klinkt. Of dat je naar die specifieke sound gaat zoeken en dus bepaalde opties meeneemt en andere opties uitsluit. Houd je van Bill Evans dan is de kans groot dat je onbewust gaat zoeken naar de klank van Bill Evans’ akkoorden. Dus luister naar zoveel mogelijk stijlen en pianisten. Hoe meer kennis, hoe beter.

Belangrijke tip: onderscheid bij het luisteren tussen je smaak en studie. Je moet in staat zijn om naar bepaalde muziekstijlen te luisteren om er iets van te leren, ook wanneer het niet je smaak is. Je kan altijd algemene principes of technieken eruit halen en die loskoppelen van de specifieke stijl. Toepassen binnen wat jij wél mooi vindt.

Luister dus naar veel jazz stijlen voor een breed referentiekader. Bekijk ook bijvoorbeeld de bekende jazz documentaire van Ken Burns ‘The History of Jazz’ op DVD.

History of Jazz Ken Burns DVD Harmanus Music

History of Jazz DVD

10 tips voor luisteren naar jazz muziek en bekende jazz pianisten!

Oké waar te beginnen met luisteren naar jazz muziek en jazz artiesten? In het bijzonder jazz pianisten?

Begin van old school naar modern. Doorloop de hele geschiedenis. Ik geef je een paar tips in semi historisch-chronologische volgorde. Alle artiesten zijn toppers op hun gebied. Vaak spelen ze in verschillende genres dus neem het niet té zwart-wit. Zoek ze bijvoorbeeld op op YouTube of Spotify.

  1. Stride & Swing Jazz 30’s: James P. Johnson, Fats Waller & Count Basie, Duke Ellington en de vroege Oscar Peterson
  2. Bebop Jazz 40’s: Thelonious Monk, Bud Powell en enigszins Bill Evans
  3. Cool Jazz: Bill Evans op het album Kind of Blue van Miles Davis
  4. Electronic Jazz en Fusion: Chick Corea
  5. Soul Jazz/Post Bop/Funk Jazz: Herbie Hancock
  6. Free Jazz: Cecil Taylor
  7. Latin Jazz: Michel Camilo (Cubaans) en Eliane Elias (Braziliaans)
  8. R&B Neo Soul Jazz: Robert Glasper en Cory Henry
  9. World Music Jazz: Shai Maestro (Joods-Arabische Jazz) en Tigran Hamasyan (Armeens-klassiek-EDM Jazz)
  10. Postmodern Contemporary Jazz: Esbjörn Svensson, Keith Jarrett, Brad Melhdau en Taylor Eigsti

Wil je je verdiepen in jazz piano?

Ik heb een complete online cursus jazz akkoorden en jazz piano solo geschreven.

Dit bestaat niet in Nederland, of de Benelux!

Alles wat ik hierboven heb beschreven – en veel meer – ga ik je in 10 weken leren!

  • Voor de ervaren pianospelers tot gevorderden.
  • Van pianotechnieken tot stijlkennis.
  • Van Bill Evans tot Keith Jarrett!
  • Inc. mijn persoonlijke begeleiding voor al je vragen!
Jazz Online Pianoles Cursus Video Harmanus Music

“Ik ben zelf poppianist. Het lesniveau vind ik erg goed: van beginners- tot zelfs materiaal van hogere jaars conservatorium (jazz technieken). Ik krijg de uitdaging die ik zoek.”

Peter-Paul Kurstjens
Bekijk mijn online piano cursus jazz programma!

Mijn achtergrond

Ik ben Roy Harmanus, pianoleraar en pianist. Ik geef privéles en een online jazz piano cursus.

  • Conservatorium-gediplomeerd klassiek en jazz piano.
  • Post-hbo specialisatie Muziektheorie.
  • Gastdocent Piano Fontys Conservatorium.
  • Meer dan 15 jaar ervaring en 1000+ leerlingen, jong én oud.
  • Uitvoerend pianist op jazz, klassieke én poppodia.
Harmanus Music Wie ben ik

“Ik werk al jarenlang met plezier met Roy samen. Hij is ontzettend muzikaal en voelt mij als zangeres heel goed aan, of het nu gaat om zangbegeleiding of songwriting.”

Pearl Jozefzoon, Finalist 'Voice of Holland'

“Het feit dat Roy is afgestudeerd in de lichte en klassieke muziek maakt hem tot een zeer veelzijdige docent. Hij heeft veel theoretische kennis, en speelt zelf natuurlijk fantastisch.”

Nanny Kramers, Leerling piano

“Na elke les merkte ik iedere keer weer progressie, wat me erg stimuleerde. Ik kan je alleen maar aanraden om Roy’s lessen te volgen!”

Tjebbe Zeeman, Pop Student Codarts Rotterdam