Alle 7-akkoorden uitgelegd én septiemakkoorden overzicht

Wanneer er een 7 bij een akkoord staat, voeg je een extra toon toe aan het akkoord. Het gaat om de 7e toon, geteld vanaf de grondtoon van het akkoord.

Bijvoorbeeld: in een C-akkoord is de toon ‘c’ de grondtoon. De toon ‘b’ is de 7e toon, geteld vanaf c. ‘Cmaj7’ betekent dus een C-majeurdrieklank met de toon b erbij. Dat wordt c + e + g + b. Zie figuur 1.

Figuur 1. C majeur 7

De 7e toon is in de muziek een ‘interval’ dat je ‘septiem’ noemt. Er zijn twee typen septiemen: grote en kleine septiemen. Een kleine septiem noem je ook wel ‘verlaagde septiem’. Ieder septiemakkoord bestaat uit een drieklank met een grote of kleine septiem.

Voor het begrijpen van een septiemakkoord moet je drie dingen kennen:

1. Verschillende drieklanken zoals majeur, mineur, verminderd, overmatig, sus2 en sus4.
2. Weten hoe je grote en kleine septiemen bij een drieklank vindt.
3. Weten welke combinaties tussen drieklanken en septiemen horen bij de verschillende akkoordsymbolen. Dat staat namelijk niet in het akkoordsymbool zelf. Die ‘regels’ moet je kennen. Er zijn bovendien verschillende akkoordsymbolen voor hetzelfde akkoord in omloop, wat het niet overzichtelijker maakt.

We kijken eerst naar hoe je een grote en kleine septiem vindt.

Voor het vinden van grote en kleine septiemen, heb je verschillende manieren. De snelste en meest eenvoudige manier gaat als volgt: Tel vanaf de grondtoon van het akkoord één of twee pianotoetsen (zowel zwarte als witte toetsen) naar beneden.

1. Grote septiem = Ga vanaf de grondtoon één pianotoets naar beneden. Neem een C akkoord. De toon c is de grondtoon. Ga je vanuit de toon c één pianotoets naar beneden, dan kom je op de toon ‘b’ uit. Bij een G akkoord is de grote septiem een ‘f#’ en bij een F-majeurakkoord een ‘e’.
2. Kleine septiem = Ga vanaf de grondtoon twee pianotoetsen naar beneden. Ga je vanuit de toon c twee pianotoetsen naar beneden, dan kom je op de toon ‘bes’ uit. Bij een G akkoord is dat een ‘f’. Bij een F akkoord een ‘es’.

Figuur 2. Septiemen

Er zijn minimaal 15 verschillende septiemakkoorden. Je kan iedere gangbare drieklank combineren met een kleine of grote septiem. Verderop in dit blog leer je ze allemaal. In de praktijk kom je meestal vijf typen tegen. Het is dus handig om die vijf eerst te leren.

Het gaat om de volgende vijf belangrijke septiemakkoorden: maj7, m7, 7, m7b5 en dim7.

N.B. Let erop dat eenzelfde septiemakkoord met verschillende akkoordsymbolen genoteerd kan worden. Die opties vind je hieronder bij ieder akkoord tussen de haakjes.

Een ‘majeur 7’ betekent een majeur drieklank met een grote septiem.

C-majeur7 = c + e + g +b
G-majeur7 = g + b + d + f#

Een 7 akkoord heet een dominantseptiemakkoord. Het gaat om een septiemakkoord waarbij alleen een 7 bij de letternaam staat, zoals C7 of F7. Het betekent een majeurdrieklank met een kleine septiem. Het verschil tussen Cmaj7 en C7 zit dus in de soort septiem en niet in de drieklank.

C7 = c + e + g + bes
G7 = g + b + d + f

Een ‘mineur 7’ betekent een mineur drieklank met een kleine septiem.

C-mineur7 = c + es + g + bes
G-mineur7 = g + bes + d + f

Een ‘halfverminderd7-akkoord’ betekent een verminderde drieklank met een kleine septiem.

Heel af en toe noemt men dit akkoord een ‘halfdim7-akkoord’. Het woord ‘dim’ is een afkorting van het Engelse ‘diminished’, wat verminderd betekent.

Het woord ‘half’ geeft aan dat dit akkoord voor de helft is verminderd, met andere woorden: alleen de drieklank is verminderd. De kleine septiem blijft gelijk. Daarin verschilt het van een ‘volledigverminderd7-akkoord’, waarbij ook de kleine septiem wordt verlaagd. Dit noemt men ook wel een ‘dim7-akkoord’.

Cm7b5 = c + es + ges + bes
Gm7b5 = g + bes + des + f

Een ‘(volledig) verminderd7-akkoord’ is een verminderde drieklank met een verminderde septiem. De septiem wordt dus twee keer verlaagd. Vanuit de grondtoon c kom je dan uit op de toon ‘a’. Je schrijft dit niet als ‘a’, maar als ‘beses’, een b met twee mollen. Zo blijft theoretisch duidelijk dat de septiem dubbel is verlaagd.

Het verschil tussen ‘half dim7’ en ‘dim7’ zit in de septiem en niet in de drieklank. Een half dim7 heeft een kleine septiem. Een dim7 heeft een kleine septiem die verder is verlaagd tot een verminderde septiem. In de uitspraak kun je het woord ‘volledig’ gerust weglaten.

Cdim7 = c + es + ges + beses
Gdim7 = g + bes + des + fes (gewoon de toon ‘e’, maar je schrijft ‘fes’)

De tekst gaat hieronder verder…

Zoals gezegd zijn er meer septiemakkoorden dan alleen de bovengenoemde vijf.

Een septiemakkoord is namelijk ‘een drieklank’ met een ‘grote of kleine septiem’ erbij. Als je dat begrijpt en je kent veel drieklanken, dan kun je zelf allerlei combinaties maken. Je moet alleen nog de bijbehorende akkoordsymbolen begrijpen en kunnen noteren. Daar zijn 3 regels voor.

Hieronder vind je de 3 regels mét de septiemakkoorden die tot nu toe nog niet behandeld zijn.

Notatieregel 1: bij een ‘maj7’ of ‘7’ met een verminderde of overmatige kwint schrijf je eerst de 7 en dan pas verminderde kwint (symbool: ‘b5’) of overmatige kwint (symbool: ‘#5’) erna. Bijvoorbeeld:
C7b5 = c + e + ges + bes
Cmaj7b5 = c + e + ges + b
C7#5 = c + e + g# + bes
Cmaj7#5 = c + e + g# + b

Notatieregel 2: bij de twee suspended-drieklanken (sus2 of sus4) schrijf je eerst de 7 en dan pas sus2 of sus4 erachter. Bijvoorbeeld:
C7sus2 = c + d + g + bes
Cmaj7sus2 = c + d + g + b
C7sus4 = c + f + g + bes.
Cmaj7sus4 = c + f + g + b

Notatieregel 3: een mineur of dim. drieklank met een grote septiem gebruik je een / teken. Bijvoorbeeld:
Cmin/maj7 = c + es + g + b
Cdim/maj7 = c + es + ges + b

De tekst gaat hieronder verder…