Wat betekent legato of assai? Hoe langzaam is adagio? Welk woord geeft ‘zeer’ of ‘veel’ aan? Wat zijn voortekens? Deze muziektermen hoor je tijdens je (online) pianoles en muziekles, of je leest ze op bladmuziek. Ze geven richting aan je persoonlijke interpretatie van een muziekstuk.
Hieronder vind je de meest voorkomende muziektermen en symbolen, op alfabetische volgorde.
Let op: hoewel sommige muziektermen op elkaar lijken, zijn er nuanceverschillen. Zo maakt het bijvoorbeeld uit of er rit. of ritard. staat. Het is verstandig om daar zorgvuldig over na te denken. Definities zijn slechts een startpunt voor interpretatie.
Er zijn goede woordenboeken voor muziektermen zoals Oxford Dictionary of Music. Of je kunt het tweetalige, digitale woordenboek aanschaffen, met 500+ muziekbegrippen en uitdrukkingen (NL én Engels) voor pop, jazz en klassiek: De Muziektermengids.
Bijgewerkt op 15 december 2025
Tempo met karakter muziektermen
- A tempo – terugkeer naar het tempo van voor een verandering
- Accellerando (accel.) – versnellend tempo
- Andante – rustig gaand tempo (BPM: 69-84)
- Adagio – langzaam, comfortabel tempo (BPM: 66-76)
- Allegretto – beetje snel tempo (BPM: 98-120)
- Allegro – snel tempo (BPM: 126-138)
- Andante – matig langzaam, rustig gaand tempo (BPM: 69-84)
- Con moto – met beweging
- Fermate (
) – toon aanhouden zolang als nodig - Grave – langzaam tempo, ernstig en drukkend karakter (BPM: <40)
- Largo – langzaam tempo, breed karakter (BPM: 40-60)
- Lento – langzaam tempo, slepend karakter (BPM: 40-48)
- Moderato – gematigd tempo én karakter (BPM: 108-120)
- Presto – zeer snel tempo (BPM: 168-192)
- Ritardando (ritard.) – vertragend tempo
- Ritenuto (rit.) – vertragend tempo, terughoudend karakter
- Rubato – vrij tempo
- Vivace – levendig/blij karakter (BPM: 144-160)
Tip: Bestel het tweetalige digitale muziekwoordenboek met 500+ begrippen en uitdrukkingen (NL én Engels): De Muziektermengids
Bestel de ‘Muziektermengids’ (e-book)
Volume muziektermen (dynamiek)
- Accent (>) – nadruk, met klemtoon
- Crescendo (cresc. ˂) – geleidelijk luider
- Decrescendo (decresc. ˃) – geleidelijk zachter
- Diminuendo (dim. >) – geleidelijk zachter
- Forte (f) – luid
- Fortissimo (ff) – twee keer luider dan f
- Marcato (^) – veel nadruk, met sterke klemtoon (sterker dan accent)
- Mezzo – matig of gemiddeld (vaak in combinatie met een ander begrip: mezzo piano, mezzoforte)
- Mezzoforte (mf) – matig sterk
- Mezzopiano (mp) – matig zacht
- Pianissimo (pp) – twee keer zachter dan p
- Piano (p) – zacht
Tip: Bestel het tweetalige digitale muziekwoordenboek met 500+ begrippen en uitdrukkingen (NL én Engels): De Muziektermengids
Articulatie muziektermen (speelmanieren)
- Legato – speel gebonden (wordt aangegeven met een boog)
- Portato – speel gedragen, tussen staccato en legato in (aangegeven met een lang streepje boven of onder de noot of met puntjes en bogen)
- Staccato – speel kort (wordt aangegeven met een punt boven of onder de noot)
- Staccatissimo – speel zeer kort (een verticaal streepje boven de noot)
Tip: Bestel het tweetalige digitale muziekwoordenboek met 500+ begrippen en uitdrukkingen (NL én Engels): De Muziektermengids
Bijwoorden, sfeer- en karaktertermen
- Assai (It.) / Assez (Fr.) – zeer veel, heel veel (vrijwel synoniem met molto)
- Cantabile – speel op je instrument alsof je het zingt. Praktisch kan dit voor instrumentalisten betekenen: bind de tonen goed aan elkaar en of speel een timing die de zangtiming benadert. Dat laatste kan bijvoorbeeld betekenen dat je grotere intervalsprongen tussen muziektonen meer tijd geeft dan kleinere sprongen, grotere sprongen betekenen immers voor zangers en zangeressen dat vaak meer tijd nodig is voor ademhaling
- Con – met
- Da capo (D.C.) al fine – speel of herhaal het stuk vanaf het begin en speel tot het einde
- Dal segno (D.S.) – speel of herhaal het stuk vanaf het segnoteken
- Dolce – zacht, teder, lieflijk gespeeld
- Meno – minder
- Molto – erg veel (vrijwel synoniem met assai)
- Ped. (
) – speel met het rechter pianopedaal (sustain pedal) voor toonbinding, effect of karakter - Piu – meer
- Poco – beetje
- Simile (sim.) – op dezelfde manier, dat kan over tempo of articulatie gaan
- Sostenuto – gedragen karakter
- Una corda (1C.) – één snaar, op de piano betekent dit: speel met het linkerpedaal. Het geluid wordt dan zachter en doffer en verandert dus de sound.
Tip: Bestel het tweetalige digitale muziekwoordenboek met 500+ begrippen en uitdrukkingen (NL én Engels): De Muziektermengids
Voortekens (Wijzigingstekens)
Voortekens, oftewel wijzigingstekens, veranderen de toonhoogte. Ze staan aan het begin van een stuk om de toonsoort aan te geven (vaste voortekens) of komen voor binnen het muziekstuk zelf (toevallige voortekens). Ze geven aan welke noot of noten je verhoogd, verlaagd of hersteld speelt. N.B. Zie de afbeelding onderaan voor de symbolen.
- Kruis – verhoog de muziektoon met een halve toon. Uitspraak: de letter + is (Eng. sharp). Bijvoorbeeld: dis (Eng. d-sharp)
- Dubbelkruis – verhoog de muziektoon met een hele toon. Uitspraak: de letter + isis (Eng. double sharp). Bijvoorbeeld: disis (Eng. d-double sharp)
- Mol – verlaag de muziektoon met een halve toon. Uitspraak: de letter + es (Eng. flat). Bijvoorbeeld: des (Eng. d-flat)
- Dubbelmol – verlaag de muziektoon met een hele toon. Uitspraak: de letter + eses (Eng. double flat). Bijvoorbeeld: deses (Eng. d-double flat)
- Herstellingsteken – herstel een noot die eerder verhoogd of verlaagd was (Eng. natural). Bijvoorbeeld: Ges wordt weer G (Eng. g-natural)
Tip: Bestel het tweetalige digitale muziekwoordenboek met 500+ begrippen en uitdrukkingen (NL én Engels): De Muziektermengids
Roy combineert professionaliteit met een persoonlijke, muzikale benadering en begeleidt pianisten en musici online en offline in klassiek, jazz, pop en eigentijds repertoire.