Jazzstandards voor beginners en gevorderden: overzicht

Welke jazzstandards kun je het beste leren als je begint met jazz? En welke nummers zijn geschikt als je al wat meer ervaring hebt?

Jazzstandards vormen de basis van het jazzrepertoire. Je hoort ze op talloze opnames, speelt ze tijdens jamsessies en komt ze tegen in vrijwel iedere jazzopleiding. Hoe meer standards je kent, hoe gemakkelijker je muzikale verbanden gaat herkennen. En hoe vrijer je wordt tijdens het improviseren.

In dit blog vind je jazzstandards op drie niveaus, gebaseerd op een repertoirelijst van jazzpedagoog Jamey Aebersold. Daarnaast komen inzichten uit The Jazz Theory Book van Mark Levine aan bod en uiteraard mijn eigen inzichten. Op iedere indeling is veel kritiek mogelijk, maar hopelijk geeft dit blog je wel een richting.

Wil je jazzstandards beter begrijpen en zelfstandig leren spelen? In mijn online jazzpianocursus verdiep je je in jazztheorie, akkoorden, voicings, begeleiding en improvisatie binnen verschillende jazzstijlen.

1. Jazzstandards voor beginners

Let op: 'beginner' betekent in dit blog niet dat je nog géén noot kunt spelen, maar dat je nog aan het begin staat van het samenstellen of uitzoeken van je repertoire of het spelen van jazzstandards. En een nummer op beginnersniveau hoeft niet in álle opzichten eenvoudig te zijn. Uiteindelijk gaat het er ook om wat je met een standard doet. Je kunt een standard vaak zo makkelijk en zo moeilijk maken als je zelf wilt.

Met deze standards kun je een mooi begin maken met je jazzrepertoire. Sommige hebben een overzichtelijke akkoordstructuur. Andere vragen wat meer aandacht voor de harmonie of ritme.

De vermelde toonsoorten zijn de bekende of meest voorkomende toonsoorten waarin deze standards worden gespeeld. Van sommige nummers bestaan meerdere gangbare versies. Waar een x staat, is er minder overeenstemming over welke toonsoort als standaard geldt. Dit geldt ook voor de volgende lijsten.

Jazzstandard	Toonsoort
Ain't Misbehavin'	C, E♭
All of me	C
Alone Together	Dm
Autumn Leaves	Em / Gm (oorspronkelijk)
Blue Bossa	Cm
Blue in Green	Dm
C Jam Blues	C
Doxy (Blues-georiënteerd)	B♭
Fly Me to the Moon	x
In the Wee Small Hours	C
Misty	E♭, C
Summertime	Dm
Take The A Train	C

2. Jazzstandards voor gemiddeld niveau

Ken je inmiddels een aantal standards en ben je vertrouwd met de basis van jazzharmonie? Dan is het tijd om je repertoire uit te breiden. Soms zit de moeilijkheid in een paar specifieke akkoorden, soms in een heel gedeelte van de compositie of soms in het ritme en de timing.

Jazzstandard	Toonsoort
After You've Gone	Bb
All Blues	G
Cantaloupe Island	Fm
Footprints	Cm
Four	E♭
Groovin' High	E♭
Indiana (Back Home Again in Indiana)	x
Just Friends	F
Killer Joe	C
Maiden Voyage	Am
On Green Dolphin Street	E♭
Perdido	B♭
Satin Doll	C
Silver's Serenade	Em
So What	Dm
Softly, as in a Morning Sunrise	Cm
Song for My Father	Fm
Sugar	Cm
Sweet Georgia Brown	x
The Girl from Ipanema	F
Watermelon Man	F
Yardbird Suite	C

Bij verschillende nummers zit de uitdaging in de bridge, het contrasterende gedeelte waarin de harmonie vaak afwijkt van het hoofdthema of hoofdtoonsoort.

Loop je steeds vast op dezelfde passage? Haal die dan even uit het nummer en bestudeer de akkoordprogressie afzonderlijk. Vaak wordt de rest van het stuk daarmee ook een stuk overzichtelijker.

3. Jazzstandards voor gevorderden

Ben je toe aan meer harmonische uitdaging? Dan bieden deze composities genoeg materiaal om je een tijd mee bezig te houden. Bij sommige standards vraagt vooral één passage extra aandacht. Bij andere is de harmonie door het hele nummer heen uitdagend.

Jazzstandard	Toonsoort
All the Things You Are	Fm
Giant Steps	E♭
Have You Met Miss Jones?	F
I Got Rhythm	B♭ / F
Invitation	Cm
Star Eyes	E♭
Stella by Starlight	B♭ / G

Wil je verder de diepte in, kijk dan ook eens naar de ballads en composities van Wayne Shorter, Horace Silver, John Coltrane en Benny Golson.

4. Hoeveel jazzstandards moet je kennen?

Moet je honderden jazzstandards uit je hoofd kennen? Nee, maar hoe meer nummers je kent, hoe groter je muzikale mogelijkheden worden. Als je een standard uit je hoofd kent, hoef je niet steeds naar een leadsheet uit het realbook te kijken. Je kunt beter luisteren naar wat er gebeurt en daar tijdens het spelen op reageren.

Kun je iedere week één nieuwe standard leren? Of misschien slechts één per twee weken? Ook dan heb je na een paar maanden al een aardig repertoire opgebouwd. Sommige standards zijn zo bekend dat je ze eigenlijk gewoon moet kennen als je regelmatig met andere jazzmusici wilt spelen.

Maar laat je eigen smaak vooral ook meetellen. Iedere jazzmusicus heeft zijn favoriete nummers, en die lijst verandert in de loop van de jaren. Een standard die je vandaag weinig zegt, kan later zomaar een favoriet worden.

5. Jazzstandards in verschillende toonsoorten

Je hebt een standard netjes ingestudeerd in één toonsoort. Vervolgens roept iemand tijdens een jamsessie het nummer in een andere toonsoort. Dat kan gebeuren. Veel jazzstandards worden namelijk in meerdere toonsoorten gespeeld. Het is daarom handig om de gangbare versies te kennen.

Jazzstandard	Toonsoorten
On Green Dolphin Street	E♭ / C
Just Friends	B♭ / G
Night and Day	E♭ / C
Embraceable You	E♭ / G
Easy Living	F / E♭
Spring Is Here	A♭ / G
You're a Weaver of Dreams	G / F / C / E♭
Equinox	Cm / C♯m

Ook My Shining Hour wordt in verschillende toonsoorten gespeeld. Een interessant voorbeeld is Equinox van John Coltrane. Dit nummer wordt meestal als blues in C mineur gespeeld, terwijl C♯ mineur de oorspronkelijke toonsoort is. Probeer bekende standards dus ook eens in een andere toonsoort te spelen.

6. Jazzstandards met verschillende akkoordprogressies

Van veel standards bestaan verschillende harmonische versies. Jazzmusici hebben door de jaren heen bestaande composities opnieuw geïnterpreteerd en daarbij soms de oorspronkelijke akkoorden veranderd.

Luister bijvoorbeeld eens naar deze versies:

Jazzstandard	Vergelijk deze versies
Round Midnight	Thelonious Monk en Miles Davis
Tea for Two	Oorspronkelijke akkoordprogressie en de versie van Thelonious Monk
Well, You Needn't	Thelonious Monk en Miles Davis
When Lights Are Low	Benny Carter en Miles Davis

Sommige jazzstandards hebben bovendien vergelijkbare akkoordprogressies. Denk aan de twaalfmatenblues en de zogenaamde rhythm changes, gebaseerd op I Got Rhythm. Als je deze akkoordprogressies eenmaal herkent, zul je ze in steeds meer nummers tegenkomen. Dat maakt het leren van nieuwe standards een stuk gemakkelijker.

7. Jazzstandards met verschillende titels

Nog iets om rekening mee te houden: sommige standards zijn onder meerdere namen bekend. Zo wordt On Green Dolphin Street tijdens jamsessies vaak gewoon Green Dolphin Street genoemd.

Andere voorbeelden zijn:

Jazzstandard	Alternatieve titel
On Green Dolphin Street	Green Dolphin Street
Recordame	No Me Esqueca
Lotus Blossom	Asiatic Raes

Handig om te weten wanneer je op zoek bent naar een leadsheet of opname.

8. Jazzcomposities voor verdere verdieping

Naast de bekende standards zijn er veel jazzcomposities waar je ontzettend veel van kunt leren. Soms vanwege een prachtige melodie, soms vanwege de vorm of de manier waarop spanning wordt opgebouwd.

Een paar composities die zeker de moeite waard zijn:

Compositie	Componist	Wat je kunt bestuderen
Crescent	John Coltrane	Melodische ontwikkeling
Wise One	John Coltrane	Melodische ontwikkeling
Lonnie's Lament	John Coltrane	Melodische ontwikkeling
Tell Me a Bedtime Story	Herbie Hancock	Uitgebreide compositievormen
Overtaken by a Moment	Donald Brown	Uitgebreide compositievormen
La Alhambra	Bobby Hutcherson	Spanning en ontspanning
Goodbye Pork Pie Hat	Charles Mingus	Muzikale ontwikkeling binnen twaalf maten
Stardust	Hoagy Carmichael	Melodie en vorm

Neem bijvoorbeeld Goodbye Pork Pie Hat van Charles Mingus. Een prachtig voorbeeld van hoeveel muziek je in slechts twaalf maten kunt onderbrengen. Of luister naar Crescent, Wise One en Lonnie's Lament van John Coltrane. Stuk voor stuk composities waar je veel kunt leren over het schrijven van een mooie melodie.

9. Jazzstandards die het beluisteren waard zijn

Soms hoor je een nummer en denk je: wat moet ik hiermee? Totdat je een uitvoering hoort die je er heel anders naar laat luisteren. Dat maakt het zo interessant om verschillende interpretaties van dezelfde standard te ontdekken.

Luister bijvoorbeeld eens naar:

• Nancy with the Laughing Face van John Coltrane
• Too Young to Go Steady van John Coltrane
• Someday My Prince Will Come van Miles Davis
• Tea for Two van Thelonious Monk
• Stardust van John Coltrane

Misschien spreekt een bepaalde compositie je aanvankelijk niet aan. Geef het nummer dan toch een kans. De uitvoering van een goede jazzmusicus kan je kijk op die muziek volledig veranderen.

10. Bouw je eigen jazzrepertoire op

Je hoeft natuurlijk niet alle standards uit dit blog te leren. Kies nummers die je aanspreken en bouw je repertoire geleidelijk uit. En vergeet niet: de niveau-indeling is een richtlijn. Ook een eenvoudige standard kan muzikaal heel uitdagend zijn. Het hangt er maar vanaf wat je ermee doet!

Wil je verder werken aan je jazzpianospel? In mijn online jazzpianocursus van Harmanus Music Academy leer je jazztheorie, akkoorden, voicings, begeleiding en improvisatie toepassen binnen verschillende jazzstijlen. Probeer gratis 7 dagen.

Bekijk de online jazzpianocursus