5 tips om beter te improviseren in de muziek (2019)
by on september 17, 2019 in Inspirational Muziektheorie

Loop je vast met improviseren op de piano of een ander instrument? Heb je geen inspiratie? Te weinig creativiteit? Hoe kan je beter improviseren?

Hier zijn 5 goede en noodzakelijke tips om beter te kunnen improviseren.

Ik geef je niet alleen een paar van mijn eigen inzichten. Ik deel ook inzichten die de legendarische meester-jazzpianist Bill Evans geeft in een tv-interview die ondertussen legendarisch is geworden. Here we go!

Tip #1: Leer principes geen trucjes

Leer eerst universele en fundamentele principes in plaats van specifieke “licks” (een vast patroon van noten). Die principes zijn overigens instrument-onafhankelijk. Of je nou piano, gitaar of saxofoon speelt, ze werken voor iedereen.

Met deze benadering voorkom je dat je creativiteit opraakt, want je hoeft dan niet steeds nieuwe licks te leren. Je kan ze immers zelf bedenken op basis van de fundamentelere principes.

Tegelijk ben je zo in staat om improvisaties van anderen sneller te doorgronden en toe te passen in je eigen spel. Een soort reverse engineering van iemands improvisatie.

Wat bedoel ik precies met “principes”? Bij tip #2 geef ik een aantal voorbeelden. Lees verder…

Tip #2: Begin eenvoudig en bouw van daaruit verder

Begin eenvoudig met een paar tonen en bouw van daaruit verder. Speel vooral geen snelle complexe licks en trucjes die je eigenlijk niet begrijpt.

Door zo’n oppervlakkige aanpak raak je verward. Ook zal het muzikale ‘verhaal’ dat je dan aan het ‘vertellen’ bent voor de luisteraar niet te volgen zijn.

Hoe doe je dat dan?

Volg deze improvisatie oefeningen

Begin bijvoorbeeld met een motiefje (een reeks tonen) en pas het principe van variatie toe. Deze benadering heet pattern improvisation, bekend geworden door jazz legende John Coltrane.

Stel je speelt een stukje in de toonsoort C-majeur. Dan gebruik je de toonladder C-majeur. Kies uit die toonlader 4 tonen: c d e g.

Pas nu deze 5 simpele variaties toe:

(1) Verander het ritme. Speel in “swing” (een soort lang kort ritme) of speel “straight” (je normale achtste noten). Of varieer tussen twee 8ste noten en triolen (3 tonen in één tel).

(2) Verander de volgorde van de tonen: c e d g,  g e c d, etc.

(3) Herhaal sommige tonen vaker: g g e c d d c. Herhaling zorgt voor structuur en herkenning.

(4) Verschuif deze vier tonen op de toonladder. Let op: je tonen zullen veranderen. Je denkt niet meer in specifieke tonen, maar je richt je op de ‘structuur’ van je motief. En de structuur van c d e g is omgezet naar cijfers: 1 2 3 5. Dus hoe ziet dat er concreet uit: c d e g | d e f a | e f g b, etc.

(5) Voeg een ‘voorslag’ toe. Dat is een snelle noot die zich een halve toon boven of onder je gekozen toon bevindt. Bijvoorbeeld de D# of F voor de toon E.

Deze 5 variaties kan je uiteraard onderling combineren. Iedere variatie kan weer als nieuw motief (patroon) dienen waarop je al die variaties opnieuw toepast. Zie je al de oneindig veel mogelijkheden die je nu hebt?

En dan zijn er nog 10 keer zo veel variaties mogelijk zoals omspelingstonen, bluenotes, ghostnotes, leidtonen, crossrhythms, dynamiek verschillen, enz.

Maar zoals gezegd: begin eenvoudig! Of in de woorden van Bill Evans:

“Don’t build on confusion.”

Tip #3: Analyseren, toepassen en plezier hebben

Doe drie dingen voor succes in je improvisatie studie:

(1) Begrijp het probleem.

Analyseer wat er fout gaat én waarom het fout gaat.

Is het een kwestie van techniek dat het spelen van een melodie niet lukt? Kijk naar je vingerzetting, schrijf hem op en studeer hem in. En ja, ook als je improviseert moet je dingen instuderen. Niemand bedenkt álles on the spot.

Is het een kwestie van gebrek aan variatie in je spel? Pas tip #2 toe.

Is het een kwestie van niet weten welke toonladder bij welk akkoord past? Verdiep je in muziektheorie van bijvoorbeeld jazz.

Enzovoorts, enzovoorts.

Zorg dus altijd dat je het probleem helder hebt. Werk effectief en efficiënt!

(2) Pak het stap voor stap aan.

Gebruik andere leerstrategieën als je merkt dat je aanpak niet werkt en werk stap voor stap ieder probleem uit.

Misschien is je lick of melodie wel gewoon te moeilijk (bekende studiefout). Kies dan voor een motief van 4 tonen en ga eventjes alleen daarmee aan de slag.

Misschien speel je te snel. Begin op een langzaam studietempo en verhoog je tempo met de tijd.

Werk dus altijd stap voor stap, van eenvoudig naar complex.

“Complex is the enemy of execution.”

(3) Beleef elke kleine stap vooruit met plezier.

Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd! 

Denk niet dat muziekpassie pas ontstaat wanneer je moeilijke stukken kan spelen. Als je bij wijze van spreken niet kan genieten van een simpel C majeur akkoord of toonladder die mooi uitgevoerd wordt, don’t even start making music.

Als muziek het hart van de luisteraar raakt, is dat echt niet vanwege de hoeveelheid complexe noten of moeilijke stukken. Het gaat veel meer om je aanslag (hoe je de toon speelt), je timing, je volume, je hele ziel die je in die ene toon legt. En daar kan je al vanaf het begin van je pianolessen aan werken. Dus speel die paar tonen die je speelt met zo veel bezieling en overtuigingskracht, dat je niet meer extra tonen nodig hebt!

Daarnaast moet je echt langetermijndenken. Als je geen plezier hebt in élke kleine stap houd je het proces van jaren en urenlang oefenen niet vol.

In mijn ervaring onderschatten mensen de hoeveelheid uren die het kost om bijvoorbeeld goed piano te spelen. Als je net begint, moet je zeker 3 a 4 x 30 min. per week oefenen. Een gevorderde pianist doet 1,5u per sessie en professionals studeren minimaal 4 uur per dag! De rit is erg lang, dus enjoy what you do!

Tip #3 is eigenlijk meer een algemene studie tip voor wanneer je iets wilt aanleren. Maar het blijft uiteraard goed om je hiervan bewust te zijn.

Tip #4: Blijf gemotiveerd en geduldig

Voorkom dat je in deze twee categorieën valt:

(1) Je kan denken dat improvisatie niet voor jou is weggelegd, omdat iets niet direct lukt. Je stopt ermee.

(2) Je kan het probleem niet overwinnen, omdat je te ongeduldig bent.

Beide opties gaan je zeker niet helpen. Bijna iedere leerling die bij mij komt met de gedachte dat hij of zij niet kan improviseren, improviseert binnen enkele lessen.

Je hebt gewoon iemand nodig die het je kan leren. Het is geen mysterie of rocket science! Blijf gemotiveerd en heb geduld.

Tip #5: Trainen, trainen, trainen

Oefen zó vaak dat je vaardigheden een ‘tweede natuur’ worden. Ben niet meer afhankelijk van een goede dag. Je moet namelijk altijd on the spot kwaliteit kunnen leveren.

Denk je dat die improvisaties van top muzikanten vanzelf gaan? Dat improvisatie volledig een kwestie van inspiratie op het moment is? Natuurlijk niet!

Dat zeggen sommigen overigens van wel. Ze zeggen dan: “Ja, ik doe gewoon wat!” Maar dat is natuurlijk onzin. Ze zijn simpelweg vergeten hoeveel kleine stappen ze hebben gememoriseerd. Al die jaren van studie en werken aan techniek, variaties, ideeën bedenken, zijn ze simpelweg vergeten. En ja dan voelt het inderdaad als “ik doe maar wat”. Maar ondertussen zit er flink wat skill achter die “spontane improvisatie”.

De vrouw van jazzpianist Bill Evans zei ooit dat Bill uren per dag klassieke muziek studeerde, met name impressionisme (Ravel, Debussy), om te ontdekken hoe die akkoorden in elkaar zaten. Top jazzpianisten als Brad Mehldau en Keith Jarrett studeren J. S. Bach om ‘polyfonisch’ (d.w.z. meerdere melodieën tegelijk) te kunnen improviseren.

Dus heb geen verkeerde verwachtingen. Er moeten heel wat noodzakelijke voorwaarden zijn om te kunnen improviseren. Jouw creatieve ingeving komt niet van de grond zonder een goede techniek, veel hapklare ideeën om mee te werken, kennis van variatietechnieken en voldoende speeluren.

Die ‘tweede natuur’ is werkelijk nodig omdat je jouw ideeën direct moet kunnen laten horen met je vingers.

Trainen, trainen en nog eens trainen dus! Succes en have fun!

Ben je op zoek naar lessen improvisatie jazz piano?

Mocht je hulp nodig hebben, dan ben je altijd welkom om bij mij lessen in improvisatie te volgen. Zelfs als je een ander instrument dan piano speelt, kan ik je vooruit helpen in je improvisatie! Zoals gezegd, de principes zijn universeel.

“Feedback is the breakfast of champions.”

Ik help je graag verder!

Bron: Interview met Bill Evans deel I (zie ook II en III)

 

Harmanus Music | 0683251008 | info@harmanusmusic.com